سلطان محمد ميرزا قاجار
240
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
تفصيل اوضاع و احوال شهر نجف و عمارات و اسباب متعلق به حضرت امير صلوات الله و سلامه عليه موقعيت نجف شهرى است كوچك . هوايش گرمتر از كربلا و بغداد ولى سالم . زمينش خشك و بىرطوبت [ و ] رمل [ است ] . پس از آنكه قدرى حفر كردند به سنگ مىرسد . هوايش از جهت مجاورت به آب ، رطوبت كمى دارد . در واقع نجف بندرى است . سه سمت او كه طرف شمال و مشرق و جنوب باشد ، آب است [ و ] طرف مغرب خشك . آبادى نجف بر بلندى واقع است . سمت جنوبش درياچهاى است كه از آب فرات پر شود . تخمينا دور اين [ 152 آ ] بحيره نزديك به پانزده ساعت مىشود . سمت نجف چون آبش مردابگونه ايستاده است « 1 » ، از جهت اينكه اصل زمين اين درياچه معدن نمك بوده است ، آبش مايل به شورى [ و ] طرف شرقى كه آبش متصل به شط [ است ] و جريان دارد ، شيرين [ است ] . به اين جهت آب مخصوص خوراكى نجف را از كوفه مىآورند و آب استعمالش از جهت طبخ و ما يحتاج ديگر از دريا مىآيد . كشاورزى و محصولات زمين دريا نسبت به زمين نجف بسيار گود است . از طرف دريا پيدا مىشود
--> ( 1 ) . مقصود از مرداب همان هور است كه در پانوشت صفحات قبل توضيح داده شد .